Page 86 -

8.2 Есту анализаторы: құрылысы мен қызметтері

Есту мүшесінің құрылысы
Дельфиндер адамдар ажы-
textbooks nis edu kz
Белгілі бір жиіліктегі дыбыс толқындары барлық ортада: рата алатын дыбыстан
сұйық, қатты және газда таралады. Оларды адам қабылдау ондаған есе әлсіз болып
және талдау үшін есту мүшесі – құлақ бар, ол сыртқы, ор- табылатын дыбыстар-
ды қабылдай алады. Бұны
таңғы және ішкі бөліктерден тұрады. Құлақ ақпаратты алуға дыбыстың анықтығын
және оны миға (есту анализаторы) өңдеуге жіберуге қабілет- есту үшін жауап беретін ми
ті. Оның жұмыс қағидаты көз жұмысына ұқсас. бөлімдері қамтамасыз етеді.
Адамдарға қарағанда бұл
бөлім дельфиндерде әлдеқай-
Жартылай иірім өзектері да үлкен. Адам құлағының
Балғашық құрылысы қандай және дыбы-
Төс Үзеңгі Ішкі құлақ старды қалай қабылдайды?

Есту
жүйкесі
Құлақ қалқаны Сопақша
Иірім
кіреберіс

Тірек сөздер
Есту мүшесі, сыртқы/ ортаңғы/
Дабыл
жарғағы ішкі құлақ, құлақ қалқаны, ды-
Сыртқы быс жолы, дабыл жарғағы, ды-
дыбыс жолы Кіреберіс быс сүйектері, балғашық, төс,
үзеңгі, Евстахиев түтігі, дыбыс
Сыртқы құлақ Ортаңғы құлақ жүйкесі, есту анализаторы.
Есту түтігі
Есту мүшесінің құрылысы
Құлақ Құрылысы және қызметтері
бөлімдері
Сыртқы Құлақ қалқаны және сыртқы дыбыс жолы дыбысты қабылдайды да, оны дабыл жарғағына
құлақ бағыттайды.
Ортаңғы Қозғалмалы дыбыс сүйектері (балғашық, үзеңгі, төс) дыбыс толқындарын күшейтеді және
құлақ ішкі құлаққа өткізеді. Балғашық дабыл жарғағына жанасады және оның тербелістері төс және
үзеңгіге беріледі, одан әрі сопақша кіреберіс арқылы ішкі құлаққа жіберіледі. Евстахиев
(есту) түтігі – ортаңғы құлақты аңқамен байланыстыратын түтік.
Ішкі құлақ Иірім (есту мүшесі) және иірім өзекшелерден (тепе-теңдік мүшесі) тұрады. Иірімнің қуысы
сұйықтыққа толы болады. Дыбыс толқыны ішкі құлаққа өтеді және сұйықтықтың тербелісін
тудыра отырып, кірпікшелі жасушаларға әкеледі. Кірпікшелі жасушалар механикалық тербеліс-
терді жүйке импульстеріне айналдырып, есту жүйкесі арқылы миға жеткізеді.
1-тапсырма Ұшақтың ұшып, қонуы кезінде неге құлақ тығындалып қалады? Қалай бұның алдын алуға
болады? Евстахиев түтігі қандай қызмет атқарады? Интернет-ресурстарды қолданып, ортаңғы құлақтың
қабынуы қандай салдарларға әкелетіндігі туралы таныстырылым дайында.

86