Page 32 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 3.1.3 Литосфералық катаклизмдер
литосфералық барысындағы қауіпсіздік
катаклизмдер
барысындағы қауіпсіздік шаралары
шараларын ұсынуды
үйренесің.
Қазіргі кезде ақпараттық технология мен ғылымның дамуына
өзін-өзі ұстау ережесін жетік меңгергені дұрыс.ҚА
ТІРЕК СӨЗДЕР: қарамастан литосфералық катаклизмдерді дәл анықтау мүмкін
емес. Бұл халықты орын алуы мүмкін катаклизмнен хабар беріп,
■ жағдаят олардың алдын ала дайындалуын қамтамасыз ете отырып, адам
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ өзін-өзі ұстау шығынын азайту үшін маңызды. Сондықтан әркім өзі тұратын
ЖОБАЛЫҚ НҰС
ережелері аймағында қандай литосфералық катаклизм болатынын жақсы
■ қауіпсіздік шаралары біліп қана қоймай, мұндай жағдайда қауіпсіздік шаралары мен

Жер сілкінісі кезінде Жер сілкінісі кезінде не істеу керек?
не істеу керек? Жер сілкінісі туралы ақпарат алғанда нақты жағдаятқа бай-
Цунами қаупі ланысты келесі кеңес пен ұсынысты назарға алу ұсынылады.
бар аудандарға • Радиоқабылдағыш, теледидар немесе тікелей эфирдегі
қандай қауіпсіздік
шараларын ұстану кез келген ақпарат көзіне қосылып, жер сілкінісі кезінде
керек? Экзогендік ұсынылатын кеңестерден хабардар болу.
литосфералық • Жақын туыстарға, көршілерге немесе басқа адамдарға
катаклизм кезінде хабар беру.
қандай мәліметтерді • Отбасыңыздың барлық мүшелерін жинап, эвакуация
білу керек?
жағдайында әркімнің өз міндетін түсіндіру керек.
Эвакуация кезінде:
Эвакуация (evacuation) –
төтенше жағдайлар кезін- 1. Өзіңізге ыңғайлы сөмкеге маңызды құжаттарды (паспорт,
де халықты ұйымдастыр- үйдің құжаттары т. б.), құнды қағаздар мен заттарды салу.
ған түрде қауіпсіз жерге 2. Су мен аздаған консервіленген азық-түлік алу.
көшіру. 3. Үйге келетін газды, суды өшіру және электр энергиясына
қосылған тұрмыстық техниканы ток көзінен ажырату.
Есік-терезені жабу.
ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ 4. Өзіңізге қажетті жеке қорғаныс құралдарын (респиратор,
ТАПСЫРМА
газ маскасы, дәке т. б.) алу.
1-кестедегі мәліметті қол-
данып, Жер сілкінісі күтпе- 5. Киім (міндетті түрде жылы киім) алу.
ген жағдайда орын алғанда 6. Мүгедек жандарға, қарт адамдар мен балаларға көмек
қандай ереже ұсынар едің? көрсету.
Мысалы: «Егер де көп қа- Ең бастысы, жер сілкінісі кезінде абыржымай әрекет ету
батты үйде тұрсаңыз да- керек. Егер әр адам өзін ғана ойлап, әрекет ететін болса, басқа
лаға қашып шығу жолда-
рын қарастырыңыз» деген адамдарға үлкен кедергі жасауы мүмкін. Әр ғимараттың, ме-
жағдаят дұрыс емес. Белгі кеменің, мектептің ішінде жер сілкінісі кезінде қауіпсіз орын
үшін деген бағанда «–» қарастырылған. Бұл – қолшатыр бейнесіндегі белгі. Жер сіл-
белгісі тұр. Осы жағдаятқа кінісі жиі болатын аймақтарда оқу-жаттығу жұмыстары да жиі
бірнеше ереже құрастыр.
өткізіліп тұрады.

32