Page 41 -
P. 41

Метеосезімталдылық                            ПРАКТИКАЛЫҚ
                                                                                   ТАПСЫРМА
                төмен                 Адам не сезінеді?              жоғары
            атмосфералық                                          атмосфералық     4-суретті пайдаланып, ат-
               қысым                                                 қысым
                           бастың ауырлауы           есту қабілетінің
                           бас ауруы                 нашарлауы                     мосфералық қысым төмен
                           ұйқыға тарту                                            немесе жоғары болған кез-
                                                     сілекейдің бөлінбеуі
                                                                                   де адамның сезіну немесе
                               БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ       БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ
                               БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ
                                                     артериялық
                         720                          730            740                       750                   760                770                       780                   790   қысымның ауытқу   қоршаған ортаға тітіркенуі
                                                            720                          730            740                       750                   760                770                       780                   790
                         720                          730            740                       750                   760                770                       780                   790
                           mmHg
                      БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ  mmHg       БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ       БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ  mmHg       БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ

                                        БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ
                      БҰЛТТЫ           АУЫСПАЛЫ             АШЫҚ
                                                                                   не себептен әртүрлі бола-
                           h hPaPa                   (инсульт) қаупі  hPa
                720                          730            740                       750                   760                770                       780                   790
                        960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060
                                                           960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060
                        960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060
                720                          730            740                       750                   760                770                       780                   790   720                          730            740                       750                   760                770                       780                   790   720                          730            740                       750                   760                770
                                   720                          730            740                       750                   760                770                       780                   790
                 mmHg
                                                                       mmHg
                                    mmHg
                                    mmHg
                 mmHg
                                                    mmHg
                                                                                   тынын түсіндір.
                                                     hPa
                                                                        hPa
                  h hPaPa         960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060  960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060  960
                                     h
                                     hPaPa
                                  960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060
               960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060
               960                   970                   980                  990                1000                1010               1020                1030                1040                1050               1060
                                                                                   5-суретті пайдаланып, адам
           атмосфералық қысымның                                 атмосфералық      денсаулығы мен тіршілігі-
           төмендеуі оттек жетіспеуіне                           қысымның артуы
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
           (гипоксия) әкеледі                                    қанның шамадан тыс   не салыстырмалы ылғал-
           !  мидың жасушалары   психикалық        жүрек соғысының   мүшелердің ауамен   дылық пен температура-
                                                                 шапшып, көз және басқа
                                                                                   ның жайлы және жайсыз
                                                                 шамадан тыс қанығуына
              бірінші кезекте
                             уытқұмарлық,
                                                   артуы, тыныс
              өле бастайды,
                             депрессияның
                                                   қиындауы (инфаркт
              өйткені олар басқа   эйфория мен апатия,   алудың шамадан тыс   әкеледі  көрсеткіштерін анықта.
              ағза мүшелеріне   ауысып отыруы      кауп)
              қарағанда ауаны 30
              есе көбірек қажет
              етеді
           ▲  4-сурет. Атмосфералық қысымның адамға әсері
                                                                                   ◄  5-сурет.
                                                                                     Атмосферадағы
                                                                                     салыстырмалы
                     Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы,% ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
                        100
                                                                                     ылғалдылық пен
                                                                                     температураның
                                                        Өте ылғалды
                         80
                                                                                     арақатынасы
                         60
                                           Жайлы аймақ
                         40
                                             Жайсыз аймақ
                         20
                                Өте құрғақ
                          0
                                               20
                                          18
                                    16
                               14
                          12
                                                    22
                                                                                   1.  Өз аймағыңда агро-
                                                    0
                                         Температура,  С  24  26   28              БІЛІМІҢДІ ШЫҢДА
                                                                                       климаттық  ресурс-
                                                                                       тардың  ерекшелі-
               Қазақстанның оңтүстік аймақтарында жаз мезгілінде темпе-                гін  анықта.  Ауыл
                            0
           ратура +45+50 C-қа дейін көтеріледі. Осындай аптап ыстықта                  шаруашылы ғының
                                                                                       қай саласын дамы-
           салыстырмалы ылғалдылықтың төмен болуы төзуге көмектеседі.
                                                                                       туға қолайлы?
           Ал салыстырмалы ылғалдылығы 70–80%-дан асатын аймақтар-                 2.  Адам  ағзасы  үшін
           да температура нормадан көтерілген жағдайда адам ағзасына                   ылғалдылықтың
           қауіп төнеді. Мысалы, қоңыржай теңіздік белдеуде орналасқан                 маңызын түсіндір.
           Ұлыбританияда ауадағы салыстырмалы ылғалдылық мөлшері                   3.  Ылғалдылығы жоға-
                                                                                       ры және төмен кли-
           жоғары. 2017 жылдың жаз мезгілінде Ұлыбританияның оңтүсті-
                                                                                       маттық  белдеуде
                                                             0
           гінде термометр бұрын-соңды болмаған 37,7 С ыстықты көр-                    орналасқан екі елді
           сетіп, жергілікті тұрғындардың денсаулығына қауіп төндірген.                анықтап,  тұрғын-
                                                                                       дарға әсе рін салыс-
                                                                                       тыр.
                                                                                                         41
   36   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46