Page 105 -

Au Ag Cu Sn Pb Zn Fe Иілімділігі
(plasticity) – денелердің
иілімділігінің кемуі
сыртқы күштердің әсері-
нен бұзылмай пішіні мен
▲ 2-сурет. Металдардың иілімділігі өлшемін өзгертіп, оны
осы күш әсерін тоқтатқан
4-ТАПСЫРМА. 1859 ж. Германияда Р. Бунзен және Англияда Г. Роско бір
соң да сақтау қасиеті.
металл жанған кезде едәуір жарық алуға болатыны туралы хабарлады.
Металдардың белсенділік қатарын қолданып, тотықсыз-ҰСҚА
Осы әдісті фототүсірілім (фотожарқыл) жасау үшін жарық көзі ретінде Металдық жылтыр
пайдалануды ұсынды. Қандай металл туралы айтылып тұр? Бұл реакцияның (metallic luster) – металл
теңдеуін жаз. бетінің күн сәулесін
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Металдардың химиялық қасиеттері. шағылыстыру қабілеті.
Жай заттармен әрекеттесу
Металл атомында сыртқы энергетикалық деңгейінде 1–3
электрон болады. Сондықтан химиялық реакцияларда металдар
ЖОБАЛЫҚ Н
тотықсыздандырғыш болып табылады. Сыртқы электрондарын
берген кезде металл атомы оң катиондар түзеді:
Ме → Меn + n
0
+
e
дандырғыш қасиеттерін салыстыруға болады (3-сурет): бұл
қатарда металл неғұрлым солға қарай тұрса, соғұрлым күшті
тотықсыздандырғыш болады.

Металдардың белсенділік қатары / Электрохимиялық кернеу қатары
Li Rb K Ba Sr Ca Na Mg Al Mn Zn Cr Fe Cd Co Ni Sn Pb (H) Sb Bi Cu Hg Ag Pt Au

Металдардың белсенділігі кемиді
▲ 3-сурет. Металдардың белсенділік қатары
Тотықтырғыш ретінде жай заттар – бейметалдар: оттек, кү-
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
кірт, хлор және басқалар; күрделі заттар: су, қышқыл және
тұздар болуы мүмкін. Ғалымдар металдардың
Бейметалдармен әрекеттесу кезінде бинарлы қосылыстар қасиеттерін зерттеп, абсо-
люттік нөлге жақын тем-
түзіледі (1-кесте).
пература, яғни шамамен
1-кесте. Металдардың жай заттармен әрекеттесуі -273,16° С кезінде тіпті ток
көзінен ажыратып таста-
Жай заттармен әрекеттесу Ескерту
ғанның өзінде металл са-
Металл + оттек = металл оксиді Li – Al – қалыпты жағдайда қинада токтың ұзақ уақыт
Al + 3O = 2Al O Zn – Cu – қыздырған кезде бойы әлсіремейтінін анық-
2 2 3
әрекеттеседі тады. Металдардың бұл
Hg, Ag, Pt, Au – әрекеттеспейді қасиеті асаөткізгіштік деп
Металл + күкірт = металл сульфиді Сынап – қалыпты жағдайда, ал аталды. -263° С-тан төмен
Fe + S = FeS алтыннан басқа қалған металдар температура кезінде алю-
қыздырған кезде миний, мырыш, қалайы,
Металл + галоген = металл Қалыпты жағдайда қорғасын мен кейбір басқа
галогениді Na + Cl = 2NaCl металдар жақсы асаөткіз-
2
гіш болып табылады.

105