Page 15 -

4-қадам. Ох осі бойынша проекциясын пайдалана отырып, бастапқы ЗЕРТТЕ
координата арқылы соңғы координатасын анықтаймыз: s =x – x
x 0 Ғимараттың немесе
Бастапқы координатасы x =0 екендігін белгілі,
0 ағаш тың биіктігін қалай
±4 м=x – 0 табуға болады?
Онда x=±4 м. В нүктесінің сәйкесінше координаталары 4 м және 1 м Ол үшін транспортир, өл-
немесе – 4 м және 1 м болады. шеуіш таспа және кіші-
5-қадам. Анықтаған шамаларды пайдалана отырып, сызбасын Оху жа- гірім жүк байланған жіп
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
зықтықта қайтадан салып көрейік. (клинометр жасау үшін)
қажет. Мектеп ғимараты-
y ның биіктігін анықтау үшін
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
4 A ғимарат төбесі көрінетін
3 қашықтықта тұру қажет.
s
2 y Дайындаған құралды қол-
1 B данып, ғимарат төбесінің
s
x көріну бұрышын анықта.
0 1 2 3 4 x Өлшеуіш таспа көме-
1.19-сурет. гімен мектепке дейінгі
қашықтықты және өз бой-
Жауабы: Дененің соңғы координатасы x=4 м; y=1 м немесе x= – 4 м; ыңның ұзындығын өлше.
y=1 м болады.
Енді осы мәліметтерді пай-
далана отырып, сыныпта-
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР сыңмен бірге мектеп аула-
сындағы ағаштың немесе
1. Түзу сызықты қозғалыс барысында нүктенің координатасы x =7 м ғимараттың биіктігін тап.
0
және x=3 м. Орын ауыстыру векторының модулін және орын Анықтау тәсілін толығымен
ауыстыру векторының Ох осіндегі проекциясын анықта. сипаттап жаз.
2. Арқанда жүретін адамның массасы 70 кг. 1.20-суретті пайдаланып,
адамға әсер етуші күштердің сызбасын кескінде. Арқанның керілу
күштерін тап.

3. Дененің бастапқы координатасы x =–1 м және y =4 м. Ал соңғы
0 0
координатасы x=4 м; y=1 м. Векторды координата жазықтығында
сыз. Осы вектордың проекциялары мен орын ауыс тыру векторы-
ның модулін анықта. 1.20-сурет.

4. Велосипедші 5 км оңтүстік бағытта жол жүріп өтті, одан кейін ба-
тысқа бұрылып, 4 км жол жүрді. Тағы да оңтүстікке бұрылып, 3 км
жол жүріп тоқтады. Велосипедшінің орын ауыстыру векторының y
4
модулін және жүріп өткен жолын анықта. A
3
5. Қандай да бір орынға қатысты пультпен басқарылатын ойыншық 2
1
мәшине 1.21-суретте көрсетілгендей координата бойынша жылжы- 1 2 3
ды (барлық өлшем бірлік метрмен алынады): -3-2-1 x
-1
а) егер мәшине А нүктесінен В нүктесіне қарай орын ауыстыратын B -2
болса, орын ауыстыру векторын сыз; -3

ә) ойыншық мәшиненің Оху координата жазықтығындағы проекция-
ларын тауып, модулін анықта. 1.21-сурет.

15