Page 193 -

Дыбыс рефракциясы –
6. Толқындық қозғалыс пен тербелмелі қозғалыстың графиктерінде
қандай ұқсастықтар мен айырмашылықтар бар? біртекті емес ортада
а) Графиктерді сыз. (атмосфера қабаттары,
ә) Венн диаграммасын сыз және толтыр. мұхит суы) дыбыс сәуле-
лері бағытының өзгеруі.
7. 10.2-суретте дыбыс толқындарының ауада таралуы кескінделген. Дыбыс сәулелері дыбыс
а) Суретте толқынның қандай түрі көрсетілген? жылдамдығы аз болатын
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
ә) Егер суреттегі екі толқынның таралу арақашықтығы 4 см болса, ортаға қарай қисаяды.
онда толқын ұзындығы қандай болатынын анықта.
8. 10.10-суретте дыбыс толқынының таралуы кескінделген. Толқын
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
0,05 с уақытта А нүктесінен В нүктесіне дейін таралған.
а) дыбыс толқынының периодын;
ә) дыбыс толқынының ұзындығын; A B
б) дыбыс толқынының жиілігін анықта. 0,5 м
9. Адамдар дыбыс толқындарын қабылдау арқылы қоршаған орта 10.10-сурет. Дыбыс
туралы ақпарат алады. Бірақ адамдардың есту қабілеті оның жасы толқынының таралуы
ұлғайған сайын төмендейді. Адамдар ести алатын жиіліктің жоғарғы
шегі әр 10 жыл сайын шамамен 2 кГц-ке төмендеп отырады.

Егер адам 30 жасында 16 кГц дыбысты ести алған болса, онда жасы
70-ке келгенде ол қабылдай алатын жиіліктің ең үлкен мәні қандай
болады? Адамның 20 жасында қабылдай алған дыбыс жиілігінің
ең үлкен мәні қандай еді?
10. Қыс айларында Гренландия теңізіндегі судың орташа темпера-
О
турасы 2 С, ал Жерорта теңізі суының орташа температурасы
14 С. Жылдың осы мезгілінде теңіз суындағы дыбыстың таралу
О
жылдамдықтары 1554 м/с және 1411 м/с. Екі теңіздегі тұздың мөл-
шері шамамен бірдей. Осы теңіздердің қайсысында дыбыстың
1554 м/с жылдамдықпен таралатынын анықта. Неліктен теңіз су-
ларында дыбыстың таралу жылдамдықтары әртүрлі болады?

193