Page 42 -

2-ТАПСЫРМА м м
Жауабы: а) h=5 м; ә) t=1 с; б) υ= –10 ; в) t =3 с; с) υ = – 20 .
2.32-суретте көрсетілген с барл. y с
графиктің υ(t) тәуелділігі
қандай болады? Сызып Дененің еркін қозғалысының графиктік сипаты қандай бо-
тексеріп көр. лады? Сұраққа жауап алу үшін жоғары қарай тік лақтырылған
дененің қозғалысын қарастырайық.
у/м
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
2
№ t/ с y/ м U /м/c g / м/c
y
y
10
0 0 0 13 – 9,8
8
1 1 8,1 3,2 – 9,8
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
6
2 2 6,4 – 6,6 – 9,8
4
3 3 – 5,1 – 16,4 – 9,8
2
0 t/c Уақыттың бастапқы мәнінде координатасы нөлге тең. Ен-
-2 0,5 1,51 2 2,5 3 3,5 деше y(t) тәуелділік графигі координата басынан басталады.
-4 Oy осінің жоғарғы бағыты оң деп қабылданған. t=1 c кезінде
-6 координата оң, бірақ бұл ең үлкен көтерілу биіктігі емес. Се-
бебі, бұл нүктеде дене белгілі бір жылдамдыққа ие. Ең жоғарғы
2.32-сурет. Жоғары нүктеге жеткеннен кейін дене құлар алдында бір сәтке тоқтай-
лақтырылған дененің ды. Оның төмен құлайтын кезіндегі лездік жылдамдығы нөлге
y(t) тәуелділік графигі
тең болады. Осыдан ең жоғары көтерілу биіктігін және оған
жұмсалған уақытын есептейік. Көтерілу уақытын лездік жыл-
дамдықтың формуласынан t=1,33 c екендігін есептеп алған
соң, оның сан мәнін 2.18 теңдеуіне енгізіп, максимал көтерілу
биіктігін h = 8,62 м анықтаймыз. t=2 c болғанда координата
max
оң, бірақ мәні кемиді. t =t болғандықтан, график сызығы
көтерілу құлау
Ох осімен t=2,66 c нүктесінде қиылысады.
t=3 с болғанда координатаның мәні теріс. Бұл жерде график
Ox осінің төменгі бөлігіне өтетіндігін көрсетеді.
2.32-суретте еркін түсетін дененің координатасының уақытқа
тәуелділік графигі парабола түрінде алынады. Шындығында,
жоғары лақтырылған дененің траекториясы жоғары-төмен
бағытталған тік сызық.

ЕСЕП ШЫҒАРУ МЫСАЛЫ

Бастапқы жылдамдығы 30 м/с жоғары қарай тік лақтырылған дененің:
а) t=2 с және t=4 с мезетіндегі көтерілу биіктігін;
ә) осы уақыттардағы лездік жылдамдығын табу керек.
Шешуі: а) Көтерілу биіктіктерін қозғалыс теңдеуінен шығарамыз:
gt 2
h = υ t − y
y 0 y
2
1-қадам.
h � = 30 с − 98 , м/с 2 4 ⋅ с 2 = 40 4 , .
м/с
2 ⋅
м
1 1
2
42