Page 56 -

ЗЕРТТЕ б) сызықтық жылдамдықтарын;
в) центрге тартқыш үдеу шамаларын;
Географиялық кар-
тада өзен ағысының г) айналу жиіліктерін.
траектория сы 1:1000000 см Шешуі:
масштабымен берілген 1-қадам: айналу периоды T = t
кес кіні көрсетілген. Қи- N формуласымен өрнектеледі.
⋅
⋅
сықтық радиусы өзгеріп T = 28 60 c = 1680 c T = 10 60 c =
T TҰСҚА
отыратындықтан, су ағы- Әр қала үшін: 1 1 ; 2 1 600 c ;
сындағы судың кез кел- T 1 = 1680 c = 28 , ece ;
ген нүктесі үшін центрге T 2 600 c
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
тартқыш үдеудің қисықтық 2-қадам: айналу жылдамдығы — ω= 2π формуласымен өрнектеледі.
радиусына тәуелділігін T
зертте. Қай жерде жыл- 2 π = 2рад = πpad 2 π = 2 рад = πpad
рад
πpad
πpad
рад
дамдық қалай бағытталға- Әр қала үшін: ω = T 1680c 840c ; ω = T 600c 300c ;
1
2
нын және үдеу үлкен не- ω 1 = 300 = 10 ece;
месе кіші екенін векторлар ω 840 28
2
арқылы сызып көрсет. 2 πR
ЖОБАЛЫҚ Н
3-қадам: сызықтық жылдамдығы — υ = формуласымен өрнекте-
леді, πR πR πR πR T
υ
мұндағы R = D ; D=h; υ = = 2 2 1 1 ; υ; υ = = 2 2 2 2 ;; мәндерін қойып есептесек:
2 1 1 T T 1 1 2 2 2 2 υ
091 ≈
M M
π165 M
π65 M
=
υ = = π165 M = , 031 ; υ = = π65 M = , 034= , M M , салыстырсақ: 1 = 031, = , 1
υ
034
031 ; υ,
11 22 υ
600 c
1680 c
1680 c c c 600 c c c 2 034,
сызықтық жылдамдығында айырмашылық жоқ деуге болады.
2
4-қадам: центрге тартқыш үдеуі — а =ω R формуласымен өрнекте-
ц
a RT ⋅ 2
ц1
леді. Өрнекті ықшамдап жинақтасақ, алатынымыз F1 = 1 2 2 мәндерін
3.16,а-сурет. Өзен қойып есептесек: a ц2 RT ⋅ 1
F2
2
ағысының қисық a � 600 82 5,
⋅
2
F
сызықты қозғалыс ц1 1 = 2 = 032,
⋅
траекториясының a � F ц2 2 1680 32 5,
географиялық
картадағы кескіні
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1. Ең жылдам қозғалатын рөлдік шлюз Formula Rossa Ferrari World
(Абу-Даби) сая бағында орналасқан. Жылдамдығы 240 км/сағ екен.
4,3 с екпін алып:
а) 52 метр биіктікке дейін көтерілген болса, ең биік нүктесінен
тіркеме қандай бұрыштық жылдамдықпен қозғалып түседі?
ә) Суретте кез келген үш нүктені белгілеп, сол нүктедегі жылдам-
дық векторы мен центрге тартқыш үдеудің бағытын көрсет;
б) Шүйілу нүктесіндегі үдеу модулі қандай?
3.16,ә-сурет. Ең
жылдам айналатын 2. Жол жүру ережесінің айналма жолға қатысты кестедегі белгілерін
рөлдік шлюз Formula атауларына орай, белгілерді 2 топқа топтастырып, атауымен сәй-
Rossa Ferrari World кестендір.
(Абу-Даби)
56