Page 52 -

1-ТАПСЫРМА уақытқа созылады. Сақина мен гимнасттың арасы 2 м, ал шеңбер диа-
метрі 70 см. Сақина осы уақытта 5 айналым жасаған болса:
Тұрмыста және техникада а) сақинаның бұрыштық жылдамдығы қандай болған?
бұрыштық жылдамдық пен ә) сақинаның айналу периоды қандай?
сызықтық жылдамдық ұғы- б) сақинаның сыртқы нүктелерінің сызықтық жылдамдығы қандай?
мының қолданысына пос- в) сақинаның жылдамдығы қандай?
тер құрастыр.
Шешуі:
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
1-қадам: сақинаның (обруч) айналу периоды — T = t формуласымен
t N
өрнектеледі; T = =0.60 c.
N
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
2-қадам: сақинаның бұрыштық жылдамдығы — ω = (2 π ⋅ ) формула-
(20 ∙ π рад) � T
сымен өрнектеледі; ω= .
(6 с)
3-қадам: сақинаның сыртқы нүктелерінің сызықтық жылдамдығы —
υ = (2 π )R формуласымен өрнектеледі; υ=3,67 м/с.
3.12-сурет. Сақинамен T
орындалатын көркем Жауабы: гимнаст жылдамдығы υ=0,66(6) м/с.
гимнастика

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР

1. Шеңбер бойының толық бір айналымы 2π рад-ға тең екенін дәлел-
де;
2. Биіктігі 2,5 м, ал ені 60 см болатын тақтайды сырлау үшін диаметрі
8 см, ал ені 25 см болатын валик қолданылды. Тақтайды жақсылап
сырлау үшін валикті бір жерден 2 қайтара домалатып өткізу керек.
2
Бояудың 1 л көлемі 10 м ауданға жұмсалатын болса ...
а) алғашқы қабатты сырлау кезінде валик қанша айналым жасады?
ә) толық сырлаудан соң валик жүрген жолының ұзындығы қандай?
(сырлау кезінде валик тақтай бетімен бояп болғанша жанасып
тұрады деп алу керек)
б) тақтайды жақсылап сырлау үшін қанша бояу жұмсалған?
3. Өзің тұратын жердің географиялық орнын тауып:
а) экватор жатқан жазықтыққа және полярлық жазықтыққа қандай
бұрышпен орналасқанын анықта;
ә) картада тұрған орныңды белгіле;
б) Жердің өз осінен айналу уақытын және өлшемін белгілі деп
есептеп, тұрған мекеннің бұрыштық жылдамдығын анықта;
в) табылған мәліметтер бойынша тұрған нүктедегі сызықтық жыл-
дамдықты анықта;
г) экватордағы қаланың жылдамдық бағыты мен сен тұрған мекен-
нің жылдамдық бағыттары ұқсас па? Сурет салып, сызып көрсет.
4. Күн жүйесіндегі барлық ғаламшарлар Күнді айнала қозғалатыны
белгілі. Күнге дейінгі қашықтық белгілі деп есептеп әр ғаламшардың
бұрыштық жылдамдығын және сызықтық жылдамдығын анықта.

52