Page 93 -

3-қадам: Есеп сұрағында айтылған аспан денесі планета емес, жердің
Электростатикалық өріс кернеулігі
табиғи серігі болып табылатын – Ай.
Шар R
4- қадам: Жерге құлау биіктігін анықтаймыз:
M 2
g ⋅ t 2 98 , 2 ⋅100 c
h = π ж = c = 490 M ; E
2 2
gҚА
5-қадам: Қанша есе биіктіктен құлағанын анықтау өрнегін жазайық. L
g ⋅ t 2 g 98 , 0 R
n = π ж = π ж = = 6 125 = 61,
,
g ⋅ t 2 g 16,
π п π п
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Жауабы: 6 есе. Гравитациялық өріс кернеулігі
ЖОБАЛЫҚ НҰС
R
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР Жер r h
1. Аристотель, Галилей, Ньютон пікірлерінің ұқсастықтығы мен айыр-
машылығын тауып, баға бер;

2. Қандай физикалық шама гравитациялық өрістің күштік сипаттамасы L
0 r R
болады?
3. Гравитациялық, электростатикалық, магнит өрістерінің сапалық
сипаттамалары үшін Венн диаграммасын толтыр. 5.7-сурет.
Гравитация және
4. Зерттеуші Жер бетінде, шахта тереңдігінде және тау шыңында бір электростатикалық
ғана дененің салмағы мен массасын анықтау үшін табақшасы бар өріс кернеуліктерін
таразыны (иінді таразы) және серіппелі таразыны пайдаланып, салыстыру
бірдей көрсеткіш ала алады ма? Неге?
5. Гравитациялық өріс кернеулігін Айда анықтау барысында ғарышкер
1,6 Н/кг мәнін алған. Дененің Айдағы және Жердегі салмағы бірдей
ме? Неге?
6. Жеңіл атлетикада биіктікке секірген рекордсмендерге гравитация- Гравитация – кез кел-
лық өріс әсер ете ме? Рекордсмендер үшін секірудің қай қалада ген денелер арасын-
өткені маңызды? Неге? (Санкт-Петербург, Аддис-Абеба, Сидней, дағы тартылыс күшінің
Доха, Бирмингем, Алматы) әсері. Латыншадан тура

7. Еркін түсу үдеулерінің абсолюттік шамасы жер бетіндегі әр аумақта аударғанда: gravitas –
әртүрлі болуын қорытып көрсет. ауырлық деген сөзді
білдіреді. Гравитация
8. Бос орындарды дәптерге толтыр. Еркін түсу үдеуінің мәні жер бетін- – массасы бар денелер
де, яғни жер центрінен R қашықтықта______тең болады, ал жердің арасындағы тартылыс.
ішінде_______________азайып, жердің ортасында_______тең.
9. Ғарышта салмақ жоқ, масса бар дегенді қалай түсінесің?

93