Page 257 -

Әлемде адам санының жылдан жылға артуына қарай азық-
түлікпен қамтамасыз ету мүмкіндігі де артып ортыр. Бүгінде көп-
теген елдерде азық-түліктің тапшылығы сезілуде. Экологиялық
мәселелер жердің құнарсыздануына, аурулардың көбеюіне,
зиянкестердің дәрілік препараттарға төзімділігіне әсер етуде.
1-ТАПСЫРМА. Адамдар арасында инсулинге деген қажеттілік жыл сайын ҰСҚА
Бұл мәселелер биотехнологияның соңғы жетістіктерінің не-
гізінде гені өзгерген ағзаларды пайдалану арқылы шешілуде.
Генетикалық өзгерістерге түскен өсімдіктекті тағамдар түсімі
мен сапасы жағынан жоғарғы деңгейдегі талаптарға сәйкес
келеді. Себебі әртүрлі зиянкестерге төзімді, адам қолынан жа-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
салынатындықтан, қажетті сапалық құрамы, яғни нәруыз, май,
көмірсу, дәрумендердің талапқа сай болуы қамтамасыз етіледі.
Осы мәселелерді шешу ғылыми техникалық дамудың маңызды
бағыты – биотехнология негізінде жүзеге асады. Биотехноло-
ЖОБАЛЫҚ Н
гияның дамуы адамзат үшін экономикалық және экологиялық
жағынан аса тиімді болып келеді.
▲ Гені өзгерген бидай
іріктемелері
еселеніп артуда. Сондықтан инсулинге тәуелді адамдардың сұранысын өтеу
үшін инсулинді өндірудің заманауи әдісі қолданылады. Заманауи әдістердің
артылықшылығы неде деп ойлайсың? 1-ТАЛҚЫЛАУ. Гені өзгер-
ген ағзаларды пайдалану-
дың артықшылықтары мен
Биотехнология сүт өндірісінде кемшіліктері қандай.

Тамақ өнеркәсібінде сүт өнімдерін алу ферментация үдерісі-
не негізделеді. Сүт табиғи өте құнарлы тағам түрі. Құрамы
көмірсуларға, майдың әртүрлі түрлеріне, альбумин мен казеин
сияқты нәруыздар, сонымен қатар дәрумендер мен микроэле-
менттерге өте бай. Осындай құрам бөліктеріне қарай микро-
ағзалардың өсіп дамуына жақсы субстрат бола алады. Сүтті
өндірісте ашыту үшін сүт қышқылды бактериялар қолданылады.
Ферментация үдерісінің қарқындылығы және оның сипатына
қарай алынатын соңғы өнімі әртүрлі болады. Мысалы, ірімшік-
тің түрлері, йогурт, айран, қаймақ. Сүт өнімдерін өңдемес бұрын
әртүрлі механикалық және биологиялық заттардан тазартып ▲ Дәрілік препараттар
пастерлейді. Одан алынған өнім ары қарай екі жолмен жүзеге
асады. Өнімнің сипатына қарай фермент немесе микроағзалар
қосылады. Микроағзалар көмегімен арқылы айран, ірімшік,
қаймақ, биолакт алынса, фермент қосу арқылы құрғақ сүттер
алынады.
Биотехнология басты өнімдері – дәрумендер, амин қышқыл-
дары мен ферменттер, мысалы протеазалар азықтың құрамын-
дағы кейбір нәруыздардың бөлігін алдын ала қорытуға ыңғай-
лы етіп дайындауға арналған. Нан пісіруде саңырауқұлақтан

257