Page 90 -

textbooks nis edu kz
6.14 Үшбұрыштар мен

төртбұрыштардың аудандары

6.165 Келесі есептердің сызбаларын сал және есептерді ауызша шығар.

а) Тікбұрышты трапецияның доғал бұрышынан жүргізілген биіктік
ауданы S болатын шаршы қиып өтеді. Егер доғал бұрыш 135°-қа
тең болса, трапецияның ауданын тап.
ә) Трапецияның бір диагоналі E нүктесінен санағанда оның EF орта
сызығын 5:7 қатынаста бөледі. Екінші диагональ EF-ты (E нүкте-
сінен санағанда) қандай қатынаста бөледі?
б) Тікбұрышты үшбұрыштың катеттері 98 − 48 және
43 72+ см. Берілген үшбұрышқа тең шамалы теңбүйірлі
тікбұрышты үшбұрыштың катеттерін тап.
в) Үшбұрыш биіктігінің ұзындығы жүргізілген қабырғасынан 4 есе
артық, ал үшбұрыштың ауданы 72 см². Биіктіктің ұзындығын
тап.
г) Параллелограмның қабырғалары 12 және 9 см-ге тең. Паралле-
а) лограмның кіші биіктігі 8,4 см-ге тең. Параллелограмның биік-

а тіктерінің айырмасын тап.
ғ) Параллелограмның қабырғалары 2 және 3 см-ге тең. Оның

b ауданы қандай бола алады?

c 6.166 Суретте бейнеленген фигуралардың аудандарын есептеу
формулаларын құрастыр.
ә)
а 6.167 Зерттеу жүргіз:

1. Тіктөртбұрыш сал. Оның диагональдарының бірінде Е нүктесін
белгіле және осы нүкте арқылы тіктөртбұрыштың қабырғаларына
параллель түзулер жүргіз. Қажетті өлшеулерді орында және
б) диагональдың екі жағында пайда болған екі тіктөртбұрыштардың
аудандарын тап. Нәтижелерді салыстыр.
b
2. Диагональдың бойынан басқа нүктені белгіле және барлық амал-
дарды тағы қайтала. Қандай тұжырым жасауға болады?
h 3. 2-пунктте орындалған гипотезаға дәлелдеме келтір.
а  Фигура қандайда бір қасиетке ие болсын, қай нүктелер фигураға тиіс-

в) ті, қай нүктелер тиісті емес екендігін анықтайтын. Бұл қасиет фигураның

нүктелер жиыны немесе берілген қасиетке ие нүктелердің геометриялық
а сипаттау қасиеті деп аталады. Ал фигура туралы ол берілген қасиетке ие
орны деп айтады.
b Мысалы, шеңбер бекітілген нүктеден бірдей қашықтықта орналасқан
с
жазықтықтың барлық нүктелерінен тұрады. Егер нүкте осы қасиетке ие
90