Page 167 -
P. 167

Жалғасы

                     Ағзадағы                                    Ағзада жетіспеген
            Элемент  мөлшері, %  Ағзадағы қызметі                жағдайда туындайтын     Азық-түлік түрлері
                     бойынша                                     өзгерістер
            Хром     0,0000024 Көмірсу алмасуын реттейді және    Қант диабеті белгілері,   Қызанақ, сұлы
                                инсулинді белсендіруге қатысады.  аллергия байқалады.    үлпегі, ет
            Темір    0,006      Жасушаны оттекпен қамтамасыз     Анемия болады.          Алма, ет,
                      ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
                     -0,01      ету үдерісіне қатысады.          Иммундық жүйенің        жұмыртқа,
                                Гемоглобин құрамына кіреді.      бұзылуы байқалады.      саңырауқұлақтар
            Мырыш 0,0032        Жасушаның бөлінуіне, өсуіне      Тері зақымданады.       Дәнді дақылдар, ет
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
                                қатысады. Сүйек ұлпаларының,     Жыныстық жетілу мен     тағамдары, асшаян
                                жыныс жасушаларының дамуына  бойдың өсуі баяулайды.
                                қатысады.                        Тырнақ үстінде дақ
                                                                 пайда болады.
            Фтор     0, 0037    Тіс және сүйек ұлпасы құрамына   Тіс жегісі байқалады.   Скумбрия, тунец,
                                кіреді.                                                  қытайбұршақ,
                                                                                         шай, грек жаңғағы
            Күкірт   0,16–0,25  Органикалық заттар (нәруыздар,   Тері дақтары көбейеді.  Сыр, ананас,
                                аминқышқылдары) құрамына                                 жаңғақ, сарымсақ
                                кіреді.
            Кальций 1,5–2       Сүйектің беріктігін және         Қаңқаның өсуі тежеледі. Сүт тағамдары
                                қаттылығын сақтайды. Бұлшық
                                еттің жиырылуы мен қан ұюына
                                қажет. Тіс кіреукесі құрамына
                                кіреді.

               2.  Берілген элементтерді макро- және микроэлементтерге жікте.      2-ТАПСЫРМА. Калий,
                                                                                   фосфор, мыс элементтері-
                                                                                   нің адам ағзасындағы қыз-
             СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
                                                                                   меті мен мөлшерін анықта.
             1.  Макроэлементтер қатары:                                           Бұл элементтер жетіспеген
                 a)  натрий, иод, мыс;                                             жағдайда ағзада болатын
                 ә)  азот, кальций, кобальт;                                       өзгерістерді және осы эле-
                 б)  фосфор, сутек, күкірт;                                        менттер кездесетін тағам
                 в)  көміртек, калий, хром.                                        түрлерін зертте.
                                                                                      Зерттеу нәтижесін «кла-
             2.  Химиялық элементтерді ағзадағы қызметімен сәйкестендір.
                                                                                   стер» немесе «постер»
                 1. Кальций a Жыныстық жетілу мен бойдың өсуі баяулайды.           түрінде дайында.
                 2. Иод      ә Өсімдік хлорофилі құрамында болады.
                 3. Мырыш б Қант диабеті белгілері байқалады.
                 4. Магний   в Қалқанша без құрамына кіреді.
                                Бұлшық еттің жиырылуы мен қан ұюына, сүйек
                 5. Хром     г
                                құрамына қажет.
             3.  «Регидрон» ұнтағын ағза сусызданғанда қолданады. Оның бір қа-
                 былдайтын мөлшерінде 3.5 г натрий хлориді, 2.5 г калий хлориді,
                 2.9  г натрий цитраты   және 10 г глюкоза болады. Қолданар алдын-
                 да оны 1 л суда ерітеді. Алынған ерітіндідегі «Регидрон» ұнтағының
                 барлық құрамбөліктерінің массалық үлестерін анықта.                   ▲  Құрамында калий
                                                                                          көп тағамдар

                                                                                                        167
   162   163   164   165   166   167   168   169   170   171   172