Page 169 -

3-ТАПСЫРМА
1. Бір тәуліктегі өз тамақтану рационыңды құрастыр.
2. Оңтүстік және солтүстік Қазақстан тұрғындарының типтік та-
мақтану рационын сипатта.
3. Қазақ ұлттық тағамдарының алуантүрлілігін және тиімділігін
дәлелдейтін үш дерек келтір.
4. Салауатты өмір сүріп, дұрыс тамақтану үшін қандай
тағамдарды шектеу қажет?
сүтінен дайындалатын тағам, оның құрамы кальцийге өте бай.ҰСҚА
Әр елдің айналысатын шаруашылығына, климатына
қарай тамақтану теңгерімінде ерекшеліктер кездеседі.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Қазақстан тұрғындары тамақтану рационында ұлттық
тағамдарға негізгі орын береді. Ұлттық тағамдар
құрамының құнарлылығымен, табиғилығымен
ерекшеленеді. Мысалы, шұбат – түйе сүтінен да-
йындалатын сусын. Құрамы В, В , В , C дәрумен-
2
1
ЖОБАЛЫҚ Н
деріне өте бай және ата-бабаларымыз асқорыту жүйесі, қант
▲ 2-сурет. Пайдалы
диабеті, бауыр ауруларын емдеуде қолданған. Құрт – малдың

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР тағам пирамидасы
1. Адам ағзасына дұрыс тамақтану кезінде неліктен көмірсулар көп
мөлшерде қажет?
2. Құрамында май көп мөлшерде кездесетін бес тағам түрін жаз. СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
3. Тағам құрамындағы нәруыз, көмірсу мен майды қалай анықтайды? Қымыз – жылқы сүтінен
Кестені дәптеріңе сызып алып толтыр.
дайындалатын қышқыл-
Анықталатын Анықтайтын реактив/ Тәжірибе нәтижесі дау сусын. Сүтқышқылды
қоректік зат реакция атауы және спирттік ашу нәти-
жесінде алынады. Оның
Нәруыз
энергетикалық құндылы-
Көмірсу
ғы 48–50 ккал. 100 г қымыз
Май құрамында 2.05 г нәруыз,
1.90 г май, 5 г көмірсу
4. Адамдардың тәуліктік тамақтану рационы калория дәрежесі (%-бен
болады. Сонымен қатар
алғанда) бойынша қалай жіктелетінін жаз. Себебін түсіндір.
қымыз құрамында А, В ,
1
Тамақтану уақыты Калория дәрежесі (100 %-бен алғанда) В , РР, С дәрумендері, ка-
2
ротин және натрий, калий,
Таңғы ас
кальций, магний, фосфор,
Түскі ас
темір кездеседі. Қоректік
Бесін ас заттар мен дәрумендер-
Кешкі ас ге бай қымыздың емдік,
бактерицидтік қасиеті
5. ХХІ ғасырдағы ғаламдық проблемалардың бірі – семіздік. Семіздікке дәлелденген. Сондықтан
ұшыраған адамның қимыл-қозғалысы азайып, гипертония, жүрек- асқазан жарасын, жүрек-
қан тамырлары ауруларына жиі ұшырайды. Қандай себептерден қан тамырлары, туберкулез
ағзада артық салмақ жиналуы мүмкін? Жауабыңды түсіндір. және қаназдық ауруларын
емдеу үшін пайдаланады.

169