Page 165 -

4-қадам. Осы 2 см ығысуға сәйкес потенциалдық энергияны анықта йық: 1-ТАПСЫРМА
2
kx 2 16 ∙ Н/м 0,02 м 2
E = = =32 ∙ 10 Дж; 1. Массасы 50 г дене қа-
–4
пот 2
2 таңдығы 16 Н/м серіппеге
Онда 2 см ығысуға сәйкес кинетикалық энергия: ілінген. Денені 12 мм-ге
E = W – E =128 ∙ 10 Дж – 32 ∙ 10 Дж= 96 ∙ 10 Дж; дейін төмен қарай созып,
–4
–4
–4
кин тол пот оны жібергенде дене
5-қадам. Енді жылдамдықты анықтау үшін: гармоникалық тербеліс
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
⋅
−4
2E ⋅ 29610 Fm M жасайды (үйкеліс жоқ
Дж
ν = кин = ≈ 022, . деп қарастыру). Тербеліс
KBH
m 04ar, кг c
периоды 0,35 с болатын
Жауабы: υ = 0,25 м/с; υ ≈ 0,22 м/с; W = 128 ∙ 10 Дж; дененің:
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
–4
m тол
–4
E = 32 ∙ 10 Дж; E =96 ∙ 10 Дж. а) тербеліс жиілігін анықта;
–4
пот кин
ә) дененің ең үлкен жыл-
ЗЕРТТЕ дамдығын анықта;
б) ең үлкен кинетикалық
Екі тербелмелі жүйені қарастыр. Бірінші резеңкеге байланған масса- энергиясы неге тең?
сы 50 г жүк, екіншісі қарапайым математикалық маятник. Екі жүйені тер- в) ең үлкен потенциалдық
беліске келтір. Салыстыр: Қай жағдайда потенциалдық энергия көбірек, энергиясы неге тең?
қай жағдайда аз болады? Кинетикалық энергия қай жағдайда көп, қай
жағдайда аз болады? 2. Жүйенің толық энер-
гиясы 64 ∙ 10 Дж бо-
–4
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР лып және жүйеге әсер
ететін күш 2 мН бол-
1. Математикалық маятниктің ауытқу барысында ең үлкен көтерілу са, тербеліс периоды
биіктігі 3 см. Жүйенің максимал жылдамдығы қандай? 4 с. Тербеліс амплитудадан
басталады деп есептеп,
2. Серіппелі маятник 3 см амплитудамен гармоникалық тербеліс тербеліс теңдеу ін жаз.
жасайды. Серіппе 0,4 Н серпімділік күшінен 2 см ығысатын болса,
осы ығысуға сәйкес кинетикалық және потенциалдық энергияны
анықта. Жүйенің толық энергиясы неге тең? x, м
5
3. Серіппеге ілінген массасы 100 г дене мына теңдеуге сәйкес тербеліс
жасайды: x=0,3sin2πt, (ығысу мен амплитуда метрмен алынған).
а) тербеліс барысындағы максимал жылдамдығын; 0
ә) жүйенің толық механикалық энергиясын; 2 4 6 t,мин
б) серіппенің қатаңдығын анықта.
-5
4. Балалар аттракционындағы «ұшатын» кеменің тербелісі график
арқылы берілген (8.31-сурет). Егер кеменің массасы 2500 кг болса,
графикті пайдалана отырып: 8.31-сурет.
а) жүйенің потенциалдық энергиясы қандай уақыт мезеттерінде
максимал болатынын;
ә) жүйенің потенциалдық энергиясы қандай уақыт мезеттерінде
минималды болатынын;
б) жүйенің максимал жылдамдығын анықта;
5. Массасы 0,1 кг дене 0,1 м амплитудамен серіппеге бекітіле гори-
зонталь бойымен үйкеліссіз тербеледі. Серіппенің қатаңдығы 0,5
Н/м.
а) дененің максимал жылдамдығын;
ә) кинетикалық энергиясын;
б) потенциалдық энергиясын;
в) 5 см ығысуға сәйкес кинетикалық энергия мен потенциалдық
энергиясын анықта.

165