Page 171 -

да орнатылған. Бұдан басқа 6 тонналық тағы да екі тербелісті жұтқыштар
бар. Олар ғимараттың жоғары жағына әсер ететін жел тербелісін азай-
тады. Жұтқыштар жинайтын тербеліс энергиясы олардың астында орна-
ласқан серіппелер арқылы жұтылады.
ЗЕРТТЕ

Тұрғы, массасы белгілі шарик және серіппені қолданып, тербелмелі
25БАЛЫҚ НҰСҚА
жүйе құрастыр.
Серіппелі маятниктің меншікті тербеліс жиілігін мына формуланы қол-
дану арқылы анықтауыңа болады:
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
k
1
f = 2π m (8.30)
0
Қалай ойлайсың, резонанс болу үшін сыртқы мәжбүрлеуші күш жиілігі
қандай шама аралығында болуы керек?

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР

1. Резонанстың кері әсері мен пайдасына екі мысал келтір (жоғарыда
қарастырған мысалдардан өзге).
8.41-сурет. Тайбэй
2. Резонансты болдырмау үшін немесе әсерін төмендету үшін қандай 101 ғимараты
шаралар қолданылады?
3. Төменде берілген графикте тербелмелі жүйе амплитудасының ЗЕРТТЕ
мәжбүрлеуші күш жиілігіне тәуелділік көрсетілген. Осы тербелмелі
жүйенің резонанстық жиілігі мен тербеліс амплитудасын анықта. Жер сілкінісі және тағы да
A/м басқа резонанс тудыратын
10 жағдайларда көпір неме-
се ғимараттарды қалай
8 қорғауға болады? Қорғау
шараларын қарастыр.
6
Сыныптасыңмен бірге ғи-
маратты (көпірді) қорғай-
4
тын қосымша қондырғы-
ЖО
2 ларды талдап, суретін са-
лып көр.
0
5 10 15 20 30 f/ Гц
8.42-сурет.

4. Серіппеге ілінген жүктің массасы 0,5 кг. Серіппенің қатаңдығы –
Н
30 . Дене 1,2 Гц жиілікпен тербеліп тұрса, бұл жүйеде резонанс
м
байқала ма?
5. Тербелмелі жүйе серіппе мен оған бекітілген жүктен тұрады. Серіп-
Н
пенің қатаңдығы 400 болатын болса және осы жүйенің меншікті
м
тербеліс жиілігі 4 Гц екені белгілі. Жүйеде резонанс байқалатын
болса, серіппеге ілінген жүк массасы қандай?

171