Page 201 -

СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
υ · t
2 · s =υ · t . Бұдан, s = д 3 .
3 д 3 3 2 Ресейдің Гатчина қаласы
Олай болса, жартастың туристтен қашықтығы: XVIII ғасырда салынған ғи-
335 м/с · 5 с мараттарымен белгілі. Со-
s = =837,5 м ≈838 м.
3 лардың бірі – акустикалық
2
340 м/с · 5 с құбылысқа байланыс ты
5-қадам. s= =850 м . «Грот Эхо» деп аталып кет-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
2
∆s= s – s = 850 м – 838 м= 12 м. Турист 12 м-ге қателесті. кен үңгір (grotta – италиян
3 тілінде «жер асты», «үңгір»
деген мағынаны білдіреді).
О
Жауабы: 10 С; 838 м; 12 м.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Үңгірдің ерекшелігі –
жаңғырықтың үңгірдің
кейбір тұсында ғана пай-
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
да болуы. Үңгірдің аузын-
1. Турист жартастан 825 м қашықтықта тұрып айқайлағанда жаңғы- да тұрып, қандай да бір
рықты 5 с-тан кейін естиді. сөйлемді айтқанда, соңғы
а) Дыбыс ауада қандай жылдамдықпен тарады? төрт буын кейде 30 ретке
ә) Ауаның температурасы шамамен қанша градус болған? дейін қайталанады.
б) Дыбыс тербелістерінің жиілігі 440 Гц. Толқын ұзындығы қандай?
в) Толқынның периоды қандай?
2. Бала жартастың ортасында тұрған жұмысшының темір қазықты
балғамен ұрғанын көреді. Ол соққыдан шыққан дыбысты 1 с-тан
кейін, ал жаңғырықты бірінші дыбысты естігеннен 2 с кеш естиді.
0 С-та дыбыстың ауада таралу жылдамдығы 330 м/с және темпе-
О
О
ратура әрбір 1 С-қа артқан сайын дыбыстың ауада таралу жыл-
дамдығы 0,6 м/с-қа артып отыратыны белгілі.
Анықта:
а) Бала жартастан қандай қашықтықта тұр?
ә) Жұмысшының жартастан қашықтықтығы қандай?
б) Егер осы оқиға дәл сол қашықтықта жаз айында болса (ауа-
ның температурасы 25 С), бала соққыдан шыққан дыбыстың
О
жаңғырығын қанша уақыттан кейін еститін еді?
в) Бала өз дауысының жаңғырығын неше секундтан кейін естиді?
3. Неліктен камертон орнатылған жәшікті резонаторға жатқызады?
4. Неліктен үйдің сыртындағы дыбыстан бөлме ішіндегі дыбыс қат-
тырақ естіледі?

201