Page 130 -

Гомологты соңында әр хромосома центромера арқылы жалғасқан екі
хромосомалар
еншілес хроматидадан тұрады. ДНҚ репликациясы барысында
хромосомалардың саны өзгермейді. Бірақ олардың массасы
екі есе артады.

ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Митоз
Центромера Митоз кезеңінде жасуша ядросының бөлінуі жүреді. Әр
жас жасушаға аналық жасушадағы хромосомалар тең бөлініп
Репликация
беріледі. Екі жасуша бірдей генетикалық ақпарат алғандықтан
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
бірі-бірінің көшірмесі болып табылады. Митоз басталғанда
Гомологты
хромосомалар барлық хромосомалар екі еселенген күйде болады. Хромосома
центромера арқылы байланысқан екі еншілес хроматидадан
тұрады. Митоз барысында әр хромосоманың центромерасына
екі центриольден түзілген бөліну шүйкесінің жіпшелері бекиді.
Бөліну шүйкесінің жіпшелері қысқарғанда хромосомалар екі
хроматидаға ажырайды. Олар жасушаның екі шетіне жинақта-
лады. Кейін екі ядро түзіледі.
2-ТАПСЫРМА. «Митоздық бөліну» суретінде І-ІІІ сатыдағы жасушалардың
жасушалық циклдің қай кезеңін өтіп жатқанын анықта. І мен ІІ, ІІ мен ІІІ
кезеңдер арасында қандай үдерістер жүретінін түсіндір.
Сіңлілі Сіңлілі
хроматидалар хроматидалар
Цитокинез
▲ Гомологты
хромосомалардың екі Митоздық бөліну аяқталысымен цитоплазманың бөлінуі
еселенуі
басталады. Оның мәні екі жас жасушаға цитоплазмадағы ор-
ганеллаларды біркелкі бөліп беру. Цитокинезден кейін жасу-

I шаның бөлінуі аяқталады. Бір аналық жасушадан түзілген екі
еншілес жасушаның генетикалық ақпараты аналық жасушамен
бірдей болады. Түзілген әр жас жасуша үшін жасушалық ай-
налым басталады.
II
ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР

1. Жас жасушалардың бірден бөлінбей, өсу фазасына өтуінің себебі
неде?
III
2. Хромосомалардың екі еселенуінің маңызы қандай?
3. Бірінші өсу фазасы мен екінші өсу фазасындағы хромосомалардың
ерекшеліктері қандай?
▲ Митоздық бөліну 4. Интерфазаның G фазасындағы жасушалардың ерекшелігі қандай?
0
Жасуша массасы 6 1 2 КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Жасушалық айналым барысында жасушаның мас-

5
сасындағы өзгерістердің (1, 2) себептерін түсіндір.
4
3
2
1

130 Уақыт, сағ