Page 131 -

8.4 Митоз. Митоздың биологиялық

маңызы

Эукариот және про-
Митоз кариот жасушалары
3. Екінші сатыда барлық хромосомалар жасушаның ортасына ҰСҚА
екіге бөлініп көбейеді.
Митоз жолымен бөліну кезінде жасуша бірден екіге бөлін-
бейді. Әуелі ядроның бөлінуі – кариокинез жүзеге асады. Одан Оcы жасушалардың
бөлінуінде айыр-
кейін цитокинез – цитоплазма бөлінеді. Митоз төрт сатыда машылық болуының
өтеді: профаза, метафаза, анафаза және телофаза. себебі қандай деп
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Митоздың барысын ядросында екі жұп хромосомалары ойласың
бар жасуша мысалында қарастыруға болады:
1. Интерфазадағы жасушаның ДНҚ-сы екі еселенеді.
2. Митоздың бірінші сатысында хромосомалар қысқа- ТІРЕК СӨЗДЕР:
ЖОБАЛЫҚ Н
рады. Жасуша ядросындағы екі жұп хромосома көрсетілген.
■ кариокинез
Әр хромосома центромера арқылы байланысқан екі еншілес ■ цитокинез
хроматидадан тұрады.
■ керме
түзу сызық бойына орналасады. Әр хромосоманың центроме- ■ аралық пластинка
расына екі центриольден бөліну шүйкесінің жіпшелері бекиді. ■ амитоз
4. Жіпшелер қысқарғанда екі еселенген хромосомалар ■ регенерация
центромералары арқылы екі хроматидаға ажырайды. Хромо-
сомалар жасушаның екі шетіне бағытталады.
5. Екі жаңа ядро қалыптасады. Хромосомалар тарқатылып, СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
ұзарады. Ядроның бөлінуі – кариокинез аяқталады. Жасуша- Бактерия және кейбір эу-
ның ортасында плазмалық жарғақшада сақина тәрізді керме кариот жасушалары ами-
түзіледі. Ол жасушаның екі шетінен ортасына қарай цито- тоз жолымен бөлінеді.
плазманы екіге бөледі. Цитоплазманың бөлінуі – цитокинез Амитоз жасушаның тіке-
лей немесе бұрыс бөлінуі.
нәтижесінде екі еншілес жасушалар қалыптасады. Ядроның бөлінуге дайын-
дығы жүрмейді. Хромосо-
1-ТАПСЫРМА. Адамның сома
Екі хроматида малар ширатылған күйінде
жасушасындағы митоз үдерісін
көрсететін диаграмма дайында. болады. Бөліну шүйкесінің
жіпшелері түзілмейді.
Өсімдік және жануар
жасушаларындағы Ядро Центромера
митоздың ерекшелігі

Жануар ағзасында эпите-
лий және дәнекер ұлпалары ▲ Митоздық бөліну
жасушалары митоз нәтиже-
сінде түзіледі. Өсімдік ағзасында тек меристема жасушалары
митоз жолымен бөлінуге қабілетті. Цитокинезде жануар жа-
сушасы цитоплазмасының ортасында сақинатәрізді керме
түзіледі. Жасуша екі шетінен ортасына қарай екіге бөлінеді.

131